WhatsApp dhe Apple njoftuan gazetarë dhe aktivistë në Itali se ishin shënjestruar me spyware qeveritar. Në këtë lajmërim, WhatsApp identifikoi Paragon Solutions si furnizuesin e teknologjisë që mundësoi fushatën e hakimit me spyware-in “Graphite”. Ky fokus keyword ka nxitur një polemikë të thellë në Itali, ku hetimet vazhdojnë ende dhe ndodhia mbetet e pazgjidhur.

Spyware Paragon Solutions dhe reagimi i autoriteteve italiane

Pasi morën njoftimin, disa viktima ngritën kallëzime penale ndaj autoriteteve italiane. Kjo çoi në hapjen e një hetimi nga prokurorët, por bashkëpunimi ndërkombëtar mbetet sfidues. Wired Italy raporton se Paragon Solutions nuk iu përgjigj një kërkese zyrtare për informacion nga prokurorët italianë, e dërguar përmes qeverisë izraelite. Megjithatë, një vit pas fillimit të hetimeve, kompania ende nuk ka dhënë asnjë përgjigje. Nga ana tjetër, Paragon ka akuzuar publikisht qeverinë italiane për mospranim të ndihmës që ofroi për të zbuluar nëse një gazetar ishte përgjuar me spyware-in Graphite.

Si rezultat, Paragon anuloi kontratat me dy agjencitë italiane të inteligjencës, AISE dhe AISI. Arsyet e mungesës së përgjigjes nga Paragon mund të lidhen edhe me ndërhyrjen e mundshme të qeverisë izraelite. Rastet e ngjashme janë shënuar më parë, për shembull kur Izraeli pengoi kompaninë NSO të bashkëpunonte me një hetim në Shtetet e Bashkuara, sipas një raportimi nga The Guardian
[external_link].

Pasojat për Paragon Solutions dhe kontratat ndërkombëtare

Ky është skandali i parë publik për Paragon. Megjithatë, kompania është kontraktuar nga agjenci të tjera si U.S. Immigration and Customs Enforcement (ICE) për përdorim të spyware-t në hetime ndaj terrorizmit dhe trafikut të drogës. Sipas TechCrunch, ICE ka arrestuar dhe deportuar mijëra persona duke përdorur këto teknologji për qëllime të sigurisë
[internal_link].
Në uebsajtin e saj zyrtar, Paragon është prezantuar si ofrues i “vegla, ekipe dhe njohuri me baza etike,” një pozicion që përpiqet ta dallojë nga kompani të tjera të ngjashme si NSO Group ose Intellexa.

Megjithatë, nuk është e qartë pse Paragon nuk bashkëpunoi me hetuesit italianë. Avokati izraelit për të drejtat e njeriut Eitay Mack shpjegoi për Wired Italy se qeveria izraelite mund t’i detyrojë kompanitë lokale të bashkëpunojnë me kërkesat gjyqësore të vendeve të huaja, por kjo nuk ka ndodhur asnjëherë më parë.

Përfshirja e gazetarëve, aktivistëve dhe reagimi shtetëror

Qeveria italiane ka mohuar kategorikisht përfshirjen e saj në hakimin e dy gazetarëve të Fanpage, Francesco Cancellato dhe Ciro Pellegrino. Por, Citizen Lab konfirmoi se të dy telefonat ishin përgjuar me Graphite. Sipas një hetimi parlamentar, fushata ndaj aktivistëve të “Mediterranea Saving Humans” konsiderohej e ligjshme, por për rastin e Cancellatos nuk u gjetën prova fillimisht dhe rasti i Pellegrinos nuk u shqyrtua.

Më pas, një ekspertizë forenzike nga prokuroria konfirmoi që pajisja e Cancellatos ishte komprometuar me spyware. Për pajisjen e Pellegrinos, nuk pati të njëjtin përfundim. Hetimet janë ende të hapura dhe ndikimi i tyre vijon të jetë në vemendjen e publikut dhe institucioneve.

Një rast me ndikim të gjerë ndërkombëtar

Çështja e spyware-t nga Paragon Solutions në Itali thekson vështirësitë që kanë vendet europiane kur kërkojnë bashkëpunim nga kompanitë izraelite. Ndërkohë, raste të ngjashme janë parë edhe në Spanjë, ku hetimet për spyware-in Pegasus u mbyllën nga Gjykata e Lartë për mungesë bashkëpunimi nga autoritetet izraelite. Ky precedent tregon rrezikun e shtuar që sjell përdorimi i teknologjisë survejuese ndaj të drejtave të individëve dhe lirinë e shtypit.

Hetimi për Paragon Solutions mbetet i hapur dhe pritet të japë më shumë të dhëna rreth ndikimit të ndërhyrjeve të paligjshme, si dhe përgjegjësisë së korporatave teknologjike në raport me të drejtat njerëzore.

Tags: Paragon Solutions spyware hetim Itali, Paragon nuk bashkëpunon me autoritetet italiane, Graphite spyware sulme ndaj gazetarëve, hetim prokurorët italianë spyware, përgjime WhatsApp Apple Itali, NSO Group Boshnjak investigim, Citizen Lab spyware Italië, kontrata Paragon ICE spyware