Papa Leo XIV publikoi enciklikën e tij të parë me titull “Magnifica Humanitas” të hënën, duke u fokusuar tek mbrojtja e njeriut në epokën e inteligjencës artificiale. Megjithëse AI është shkaku kryesor i diskutimit, Papa thekson se sfidat kryesore janë shumë më të vjetra dhe të thella: pabarazia, lufta, erozioni i demokracisë dhe përqendrimi i pushtetit në duart e një pakice që shpesh nuk ka parasysh mirëqenien e njerëzimit në tërësi.

Rreziku i Përqendrimit të Pushtetit dhe Mungesa e Kontrollit Publik

Gjatë gjithë dokumentit prej 200 faqesh, të prezantuar bashkë me Chris Olah, bashkë-themelues i kompanisë Anthropic, Papa Leo argumenton se teknologjitë e ndërtuara dhe të administruara nga një elitë e vogël nuk mund të shërbejnë për të mirën e përbashkët. Ai shkruan se “kur një pushtet kaq i madh përqendrohet në pak duar, ai mundohet të bëhet i paqartë dhe t’i shpëtojë çdo mbikëqyrjeje publike, duke rritur rrezikun e zhvillimeve të shtrembëruara që sjellin varësi të reja, përjashtime, manipulime dhe pabarazi”.

Sipas tij, çdo ndryshim i madh teknologjik, përfshirë AI, amplifikon ndikimin e atyre që tashmë zotërojnë resurse ekonomike, njohuri të avancuara dhe qasje në të dhëna. Kjo u jep elitave të teknologjisë mundësi për të formësuar informacionin dhe modelet e konsumit, për të ndikuar në proceset demokratike dhe për të drejtuar ekonominë në favor të tyre.

Thirrje për Mbikëqyrje Efektive dhe Shtim të Pjesëmarrjes Komunitare

Enciklika u publikua pak ditë pasi Presidenti Donald Trump shtyu dekretin ekzekutiv për mbikëqyrjen e AI-së, vendim që erdhi pas nxitjes nga investitorë të fuqishëm të Silicon Valley. Papa Leo kërkon që zhvillimi i inteligjencës artificiale të drejtohet nga “kritere të qarta dhe mbikëqyrje efektive”, ku komunitetet që preken duhet të jenë pjesë e vendimmarrjes. Për më tepër, ai apelon për t’i dhënë fund garës globale për ndërtimin e algoritmeve e databazave gjithnjë e më të forta që shtetet apo kompanitë i përdorin për dominim gjeopolitik apo tregtar.

Sipas Papës, “çarmatimi” i kësaj gare do të thotë të refuzosh mendësinë se forca teknologjike sjell automatikisht të drejtën për të qeverisur. Ky fenomen nuk është i ri; përqendrimi i pushtetit diskutua edhe në enciklikën Rerum Novarum të Papa Leo XIII gjatë Revolucionit Industrial. Shembuj modernë, si blerja e Twitter nga Elon Musk për ndikim në zgjedhje, apo sasia e madhe e fondeve që derdhet nga elitat teknologjike për të penguar rregullimet e AI, e bëjnë këtë temë aktuale dhe shumë të rëndësishme.

Përfundimi është i qartë: fuqia dhe mundësitë e inteligjencës artificiale sot rrisin ndjeshëm përgjegjësitë dhe sfidat. Profesor Paolo Carozza nga Universiteti Notre Dame thekson se dezinformimi dhe “deepfake” të krijuara nga AI kanë gërryer aftësinë tonë për të dalluar të vërtetën nga e pavërteta, duke dhënë pasoja të rënda për demokracinë. Sektori teknologjik, përmes marrjes dhe manipulimit të të dhënave njerëzore, paraqet sfida të thella ndaj lirisë kognitive dhe të drejtave themelore të njeriut.

Tags: inteligjenca artificiale, Papa Leo XIV, pabarazi dhe demokraci, përqendrimi i pushtetit, mbikëqyrje e teknologjisë, etikë dhe të drejtat njerëzore