Vitin e kaluar, WhatsApp dhe Apple njoftuan disa persona në Itali, mes të cilëve gazetarë dhe aktivistë, se ishin bërë objekt i spyware-it të qeverisë. Që në fillim, WhatsApp renditi kompaninë izraelito-amerikane Paragon Solutions si ofruesin e teknologjisë që përdori spyware-in “Graphite” për të sulmuar rreth 90 persona në gjithë botën. Ky lajm ka hapur një skandal të madh në Itali dhe ka sjellë vëmendje të madhe rreth rolit të Paragon Solutions në ngjarje.

Hetimi ndaj Paragon Solutions dhe mospërgjigjja zyrtare

Pasi morën njoftimet, viktimat në Itali depozituan kallëzime penale. Prokurorët italianë nisi menjëherë një hetim zyrtar ndaj Paragon Solutions. Sidoqoftë, megjithëse kompania premtoi ndihmë fillimisht, Wired Italy raportoi se pas një viti, Paragon nuk ka kthyer ende përgjigje formale. Një kërkesë zyrtare për informacion u dërgua nga ana e prokurorëve italianë përmes qeverisë izraelite, por ende pa asnjë reagim konkret. Për më tepër, avokatët e të drejtave të njeriut në Izrael theksojnë se qeveria vendore mund të urdhërojë bashkëpunimin me hetimet e huaja, megjithatë kjo nuk ka ndodhur kurrë në praktikë.

Spyware dhe përfshirja e institucioneve italiane

Pasi shpërtheu skandali, Paragon Solutions akuzoi publikisht qeverinë italiane se ajo kishte refuzuar ndihmën për të hetuar rastin e gazetarit të dyshuar. Si rezultat, kompania zgjodhi të ndërpresë kontratat me dy agjencitë italiane të sigurisë, AISE dhe AISI. Kjo ishte hera e parë që një kompani spyware vendosi të përballet publikisht me një ish-klient. Grupi i hulumtimit Citizen Lab konfirmoi se dy gazetarë të Fanpage, Francesco Cancellato dhe Ciro Pellegrino, ishin viktima të Graphite. Dokumentimi i hetimeve tregon se telefoni i Cancellato-s është vërtetuar teknologjikisht si i komprometuar. Megjithatë, për shokun e tij Pellegrino nuk ka mundur të dilet në një përfundim të qartë.

Ndikimi ndërkombëtar dhe kontratat e reja

Edhe Spanja është përballur me sfida të ngjashme, pasi gjykata e lartë mbylli një hetim për spyware NSO me arsyetimin se autoritetet izraelite nuk bashkëpunuan. Paralelisht, Paragon tashmë ka kontratë aktive me Agjencinë Amerikane të Imigracionit dhe Doganave (ICE), ku spyware-i Graphite përdoret për raste të trafikimit të drogës ose për ndalimin e imigrantëve. Për më tepër, vetë Paragon është përpjekur ta paraqesë veten si një alternativë “më etike” krahasuar me kompani si NSO Group. Ndërkohë, [The Guardian](https://www.theguardian.com/news/article/2024/jul/25/israel-tried-to-frustrate-us-lawsuit-over-pegasus-spyware-leak-suggests) publikoi se qeveria izraelite ka penguar edhe hetime të tjera globale mbi spyware.

Ngjarjet në Itali dhe të drejtat e aktivistëve

Ndër viktimat ishin edhe aktivistët e organizatës Mediterranea Saving Humans, e cila punon për të shpëtuar emigrantë në Mesdhe. Komisioni parlamentar italian e quajti ligjore përgjimin ndaj aktivistëve, por, nga ana tjetër, tha se nuk gjeti prova se Cancellato ishte shënjestruar – dhe nuk analizoi fare rastin Pellegrino. Megjithatë, hetimet e prokurorëve vazhdojnë dhe ka akoma shumë paqartësi rreth rolit të Paragon Solutions. Për informacione të mëtejshme, lexuesit mund të referohen gjithashtu në [TechCrunch](https://techcrunch.com/tag/paragon-solutions/), ose të lexojnë më shumë detaje në [citizens-lab.org](internal_link).

Tags: Paragon Solutions spyware hetim Itali, Paragon nuk bashkëpunon me autoritetet italiane, Graphite spyware sulme ndaj gazetarëve, hetim prokurorët italianë spyware, përgjime WhatsApp Apple Itali, NSO Group Boshnjak investigim, Citizen Lab spyware Italië, kontrata Paragon ICE spyware